ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ 4

ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ 4

ΕΤΙΚΕΤΕΣ

ΑΡΧΕΓΟΝΟΣ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ: "ΠΡΟΣΩΠΟ" , ΕΡΩΣ, ΓΝΩΣΗ


Αναρωτιόμαστε  όλοι  τι μπορεί  να  είναι  αυτό  που  μας  καθιστά  πνευματικά,  ηθικά  αυτάρκεις  και πλήρεις  από  χαρά  ή  ευτυχία. Θεωρήσαμε  αρχικά  ότι  η  γνώση,  επιστημονική  και  τεχνολογική,  θα  λύσει  τα  προβλήματά  μας,  θα  αμβλύνει  τις αμφιβολίες  μας,  θα  δαμάσει  τις  ανυπέρβλητες  δυσκολίες  μας, προκειμένου  να  απολαύσουμε  το  βίο  μας  όπως ακριβώς  τον ονειρευόμασταν. Ο  αρχικός  αυτός  προβληματισμός  που τέθηκε  εγκαινιάζει  μια  συζήτηση  χωρίς  τελειωμό.
 
Πολλές  απορίες  και  αινιγματώδη  ερωτηματικά  θα  αρθούν  σε  ένα βαθμό,  αν  γευτούμε  λίγο  μερικούς  συμβολικούς  καρπούς  από  την ελληνική μυθολογία,  την ελληνική  φιλοσοφία  και  τη  χριστιανική  φιλοκαλία.

Ο  Θεός  "Έρως",  σύμφωνα  με  την  ορφική  διδασκαλία,   είναι  γέννημα  του  κοσμικού  αβγού  που  έθεσε  η Νύχτα  στους κόλπους  του Ερέβους. Ήταν  το  πρώτο  αρχέγονο  κοσμικό  ον.
Σύμφωνα  με  τον  Ησίοδο,  ο  "Έρως"  προήλθε  από  το Χάος  και τη Γαία. Λίγο  πολύ  όλοι  οι  μύθοι  των  πολιτισμών  "γλύφουν",  φιλοτεχνούν  στο  νοερό  αισθητήριο  του  νου  μας  μια  κοινή  προγονική  ιστορία  για  τον  άνθρωπο  προσαρμόζοντάς  την  στον τρόπο  που  συνελάμβαναν  μέσα  στο  χώρο  και το χρόνο  την  ιδία  αντίληψη  των φαινομένων  γύρω  τους. Αυτές  οι  κραυγές  και  οι φθόγγοι  που  εκλύονταν  μέσα  από  τις  ανθρώπινες  ανάσες  και  ανάγκες   κάθε  εποχής  και  τόπου  συνέθεταν  τον τοπικό  κωδικοποιημένο  ανθρώπινο  λόγο  με  την αντίστοιχη γλώσσα  του.

Στην  ελληνική  φιλοσοφία  ο  Έρως  είναι  αυτό  που γεννάται  και μεσολαβεί  μεταξύ  της  Πενίας  και  του  Πόρου,  δηλαδή  μεταξύ  της  νοερής  φτώχειας  και  του νοερού πλούτου, μεταξύ  της  άγνοιας  και  της σοφίας. Η άγνοια είναι  αυτή που γεννά  τον  ουράνιο  έρωτα  στην καρδιά  και  το  νου  του ανθρώπου,  δηλαδή  την "δίψα"  για  γνώση,  για  να  αποσβέσει  ένα μέρος  της άγνοιας. Είναι  μια  νοερή  κίνηση  από  την άγνοια  προς  τη σοφία. Αυτός  ο  πνευματικός  αγώνας  του  ανθρώπου θα είναι  κοσμικά  αέναος,  "ατελής".

Στην  χριστιανική  φιλοκαλία  ο  "Έρως"  αίρεται  σε  ένα άλλο επίπεδο  σε  σχέση  με  τη γνώση. Η  "γνώση"  εδώ  προσωποποιείται  στο  "Δέντρο"  της Γνώσης,  που  βρισκόταν  στο κέντρο  του Παραδείσου. Βρισκόταν  στο κέντρο  της  πνευματικής  Εδέμ, επειδή  συνδεόταν  με  τη  λαχτάρα  για  γνώση,  στον έρωτα  για  γνώση  που  είναι  σπαρμένος  μέσα  στα  σωθικά  του ανθρώπου. Σε  αυτό  αποδιδόταν  η  γεωγραφική  του θέση. Ο  "Έρως"  στη  χριστιανική  διδασκαλία  αντιστοιχεί  στην ουράνια  Αφροδίτη, δηλαδή  στην  απόπειρα  μυστικιστικής  ένωσης  του ανθρώπου  με το  θείο  ον.

Το  εν λόγω  Δέντρο  του  Παραδείσου  προσφωνούνταν  από  τους  πατέρες  της εκκλησίας  ως  "ΔΕΝΤΡΟ  ΤΗΣ  ΓΝΩΣΗΣ  ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ  ΚΑΙ ΤΟΥ  ΚΑΚΟΥ". Γιατί  άραγε;
Η  "γνώση" στην ορθόδοξη παράδοση  μπορεί να έχει  διττή  λειτουργία. Ποια  είναι  αυτή; Μπορεί  να  λειτουργεί  διασπαστικά  με  την  αποσύνθεση  ή  ενωτικά  με  την αρμονική  ψυχοσύνθεση  των  αθέατων εσωτερικών  ασύνειδων  ψυχικών  δυνάμεων  του ανθρώπου.

Ας  κατανοήσουμε  την πρόσληψη  της γνώσης  σύμφωνα με  την πατερική φιλοκαλία.
Οι  καρποί  του δέντρου ήταν δύο ειδών,  αυτοί  που  φαίνονταν  όμορφοι  και  θεσπέσιοι  στην  εμφάνιση  και  αυτοί  που  φαίνονταν  λιτοί, ατροφικοί  και  καθόλου  εντυπωσιακοί. Οι  εντυπωσιακοί  και  όμορφοι  προσωποποιούσαν  την  κακία  και  οι ατροφικοί  και  λιτοί  την  καλοσύνη. Γιατί  αυτός  ο  παράξενος  παραλληλισμός;

Όταν  πράξει  κανείς  το κακό  φαίνεται  αρχικά  στα  μάτια  του  εντυπωσιακό,  απολαυστικό  και  μοναδικό,  γιατί  είναι  εύκολο  να πραχθεί,  δεν επιζητά  τη  διάκριση  και  ικανοποιεί  την εγωιστική  του  ατομική  του φύση, τα  σαρκικά  ένστικτά  του,  την ηδονή  για  πλούτο,  την  κατοχή  υλικών αγαθών  και  αδιαφορίας  για  τον άλλο. Όταν  επιλέξει  τον καρπό  του  κακού  στην αρχή  του  φαίνεται  πολύ γλυκός  και  συναρπαστικός. Λίγο αργότερα  όμως  αρχίζει  να πικρίζει.  Είναι τότε  που συνειδητοποιεί  ότι  δεν  μπόρεσε  να  ικανοποιήσει  την ακόρεστη  επιθυμία  του. Αυτό  συμβαίνει  γιατί  δεν βιώνει  την αγάπη. Βιώνει  ένα  παράξενο  υπαρξιακό κενό. Η  έλλειψη  του  βιώματος  της αγάπης  στη συνέχεια,  αν δεν  προσπαθήσει  να αλλάξει  στάση,  μεγεθύνει  την  ακόρεστη  βούλησή  του  να  γίνεται  πιο  αλαζόνας,  επιθετικός  και  υστερόβουλος. Του φταίνε  τα πάντα.  Πρώτον  οι άλλοι,  επειδή  δεν  έχει  περισσότερα,  και  δεύτερον  ο  εαυτός  του  επειδή  δεν κατάφερε  να  αυξήσει  τον υλικό  πλούτο  του  μεν  και  να  ικανοποιήσει  την εγωιστική  του φύση  δε,  με  την απόκτηση  εξουσίας  όλων των ειδών  πάνω στους  άλλους  και  στη φύση. Έτσι  λοιπόν  αυτό  το  τυφλωμένος  πάθος  του  αποτελεί  το  μέγιστο  σκοπό  της ζωής  του.  Είναι  ο  τιτάνιος  αγώνας  του  να  αποκτήσει  υλικά  αγαθά   και  τη δύναμη  να  εξουσιάζει. Αυτός  είναι  ο άνθρωπος  του σήμερα,  το  νεωτερικό  άτομο.

Όταν  κανείς  κάνει  το καλό,   επιλέγοντας  τον αντίστοιχο  καρπό,  αρχικά  νιώθει  πικρή  τη  γεύση  του, επειδή  είναι  δύσκολο  να  εφαρμοστεί.  Στη συνέχεια  όμως  καθώς  περνά  ο  χρόνος  αρχίζει  να γλυκίζει  στη γεύση. Αυτή  η  γλυκιά  γεύση  είναι  η βίωση  της αγάπης  και  της  σχέσης  που  έχει  με τους άλλους  βάζοντας  σε  δεύτερη μοίρα  την απόκτηση   δύναμης  και  εξουσίας  πάνω  τους, εφόσον  φαντάζει  στα μάτια  του  μηδαμινή  και  περιττή  στη σκέψη  του  κάθε προσπάθεια  να  αποκοπεί  από  αυτή  τη σχέση  του  με τους άλλους  που του δίνει  χαρά  και  πλήρωση. Σταματά  πλέον  να  θέτει  ως  στόχο  μοναδικό  την  επίπλαστη  ανάγκη  του  να  ικανοποιεί  τα  εγωιστικά  ένστικτά  του  και  τις  ατομικές  του  παρορμήσεις.  Αυτός   ο  άνθρωπος  είναι  το  «ΠΡΟΣΩΠΟ»

Αυτή  την  αρχέγονη  υπαρξιακή  κατάσταση  του ανθρώπου  κατά  την οποία  πρέπει  να επιλέξει  μεταξύ  της αρετής  και της κακίας  την  συναντάμε  στο  Μύθο  του Ηρακλή.  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σχόλια