ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ 4

ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ 4

ΕΤΙΚΕΤΕΣ

ΔΑΜΑΣΚΙΟΣ - Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΝΑΛΑΜΠΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Δαμάσκιος: Το φιλοσοφικό του σύστημα






































Ο φιλόσοφος Δαμάσκιος είναι ο τελευταίος διευθυντής της νεοπλατωνικής σχολής της Ακαδημίας Αθηνών (διευθυντής από 515 μ.Χ.-529 μ.Χ) που εκδιώχτηκε από τον Ιουστινιανό κλείνοντας βίαια την Ακαδημία Αθηνών. Πρόκειται  για έναν πολύ σπουδαίο και λαμπρό φιλόσοφο που πέτυχε μια πρωτοφανή τομή της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.

Ο Δαμάσκιος επιχείρησε να συνδυάσει τις μυστικές τάσεις του ψυχικού κόσμου - ανορθολογικό στοιχείο - με τις κριτικές απαιτήσεις του νου, που κατευθύνονται από μια φιλοσοφία που τιμά τον εαυτό της ως πορεία διαλεκτικών αναβαθμών, από τη φυσική επιστήμη ως απόπειρα καταγραφής των στοιχείων του κόσμου της εμπειρίας και των νόμων που τον διέπουν και από τις ακριβείς διατυπώσεις και περιγραφές των μαθηματικών - ορθολογικό στοιχείο. Πρόκειται για μια απόπειρα συμφιλίωσης της Μεταφυσικής με τη φυσική επιστήμη! Κατορθώνει δηλαδή με δύο μεθόδους , την αναλογία και τη μυστικότητα, να διεισδύσει στον μεταφυσικό κόσμο μέσα από την  ανθρώπινη εμπειρία και να συλλάβει διαισθητικές εντυπώσεις που αποκαλύπτουν τη σύνδεση των δύο κόσμων. Μια καταπληκτική φιλοσοφική εμβάθυνση στον κόσμο των πραγματικών (όχι θεωρητικών) όντων. Κατά πολλούς σύγχρονους φιλοσόφους θεωρείται απίστευτο επιστημονικό πνεύμα και μαζί τον Πρόκλο, τον προτελευταίο διευθυντή της Ακαδημίας, συναποτελούν τους μεγαλύτερους φιλοσόφους της ύστερης αρχαιότητας.
Με λίγα λόγια τι μας λέει ο Δαμάσκιος:

Ο Δαμάσκιος μας επισημαίνει ότι οτιδήποτε εμπίπτει στο πεδίο των αισθήσεών μας το εντάσσουμε στον φυσικό κόσμο. Οι αισθήσεις μας από μόνες τους δεν μπορούν να μας οδηγήσουν στην αλήθεια, αλλά περισσότερο στην πλάνη. Χωρίς ένα πλαίσιο ορθολογικών φιλοσοφικών υποθέσεων (μεταφυσική, κατά καταχρηστικό τρόπο) και τη λειτουργία του νου, οι αισθήσεις μας δείχνουν μόνο τις σκιές, το απείκασμα των όντων. Οπότε "φυσική πραγματικότητα" θεωρείται η προσαρμογή του κόσμου στα ανθρώπινα εξελικτικά δεδομένα....
Άρα όσο περισσότερο εξελίσσεται ο άνθρωπος και ο εγκέφαλός του, τόσο ο μεταφυσικός κόσμος εμπίπτει στο πεδίο του "φυσικού". Εν ολίγοις ο Δαμάσκιος, μας λέει ότι δεν υπάρχει ουσιαστικά μεταφυσική, αλλά η τελευταία είναι το ανεξερεύνητο για μας κομμάτι του κόσμου και των νόμων του, επειδή το νέο προβαλλόμενο ζήτημα που εμφανίζεται κάθε φορά μπροστά μας θεμελιώνεται από άγνωστους (προσωρινά για μας) κοσμικούς νόμους.

Όσο και αν μπορεί να φανεί παράδοξο, ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος Δαμάσκιος (458 μ.Χ - 538 μ.Χ.) επιχειρεί και διατυπώνει μια μεγαλειώδη σύλληψη του κόσμου της εμπειρίας στηρίζοντας τη συλλογιστική του - πράγμα που είναι εντυπωσιακό για τα δεδομένα της εποχής του - και στους φυσικοεπιστημονικούς και στους φιλοσοφικούς και στους θεολογικούς τρόπους προσέγγισης του υπαρκτού. Έχει κατανοήσει ότι η θεολογική Μεταφυσική δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά η θεωρία του «όντως όντος» και η αναζήτηση του σταθερού και συγχρόνως δυναμικού οντολογικού υποστρώματος του κόσμου της εμπειρίας· γι’ αυτό ακριβώς δεν είναι δυνατόν να αποτελέσει μια θεωρητική αναζήτηση ξένη προς τις έρευνες των φυσικών επιστημών, των οποίων ο απώτατος στόχος αναφέρεται στην ολική ανακάλυψη και καταγραφή των πρώτων αιτίων της φυσικής πραγματικότητας ούτε από τον αυστηρό φιλοσοφικό διαλεκτικό στοχασμό, που αναζητά τη λογική υπέρβαση των εμπειρικών ορίων, ώστε να προσφέρει μια πειστική αιτιολόγηση και ερμηνεία του «πώς» των υπαρχόντων και των τεκταινομένων.

Το εν λόγω βιβλίο είναι μια θαυμάσια εξαιρετική δουλειά του καθηγητή φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Χρήστου Τερέζη.  

7 σχόλια:

  1. Μία αποσαφήνιση: Τόσο η Ακαδημία όσο και οι άλλες φιλοσοφικές σχολές, δεν "κλείστηκαν βίαια από τον Ιουστινιανό" απλά διεκόπη η δημόσια χρηματοδότησή τους (όπως και των Ολυμπιακών αγώνων από τον Θεοδόσιο). Δεν υπήρξε κανένας "διωγμός" και παρόλο που οι νεοπλατωνικοί πήγαν στην Περσία προς (αποτυχημένη) συνέχιση της Ακαδημίας, άμα τη επιστροφή τους στο Ρωμαϊκό κράτος δεν υπέστησαν κανενός είδους κυρώσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ο ΓΙΟΥΠΤΡΑΔΑ Ή ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣ

      Κι ερχόμαστε τώρα σε έναν από τους μεγαλύτερους διώκτες του Ελληνισμού: τον ανθέλληνα σλαβοχριστιανό αυτοκράτορα Γιουπτράδα ή ελληνιστί Ιουστινιανό. Οι πρώτες καλές πράξεις του είναι τα διατάγματά του για θανάτωση με κατασπαραγμό από θηρία, θάνατο στην πυρά, σταύρωση ή ξέσκισμα με σιδερόνυχα όλων όσων καταγίνονται με τη μαγεία, τη μαντική, τη γοητεία και την ειδωλολατρία. Απαγορεύει επίσης να διδάσκουν οι εθνικοί (με άλλα λόγια οι μορφωμένοι και οι επιστήμονες. Και ποιοι τότε θα δίδασκαν; Οι παπάδες και τα τελώνια;). Προχωρώντας ακόμα πιο πέρα κλείνει το 529 μ.χ. την Ακαδημία των Αθηνών και δημεύει την περιουσία της. Οι επτά τελευταίοι διδάσκαλοι (Δαμάσκιος ο Σύριος, Σιμπλίκιος ο Κίλιξ, Ευλάμπιος ο Φρύζος, Πρισκιανός ο Λυδός, Ερμείας και Διογένης από την Φοινίκη και Ισίδωρος ο Γαζαίος) καταφεύγουν στην Αυλή τού Πέρση βασιλέα Χοσρόη που τους δίνει έδρες στο Πανεπιστήμιο του Jundishapur. Ακολούθως διατάσσεται η θανάτωση όλων όσων αρνούνται τη βάπτιση, εκτός πάλι των Ιουδαίων!

      Διαγραφή
  2. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Κύριε Ράπο, είναι γεγονός ότι ο Ιουστινιανός ήθελε να κλείσει και την "έκλεισε" την Ακαδημία. Δυστυχώς, για να λέμε την αλήθεια, το Βυζάντιο είχε και τις σκοτεινές πλευρές του. Μην εθελοτυφλούμε σε καμιά περίπτωση.....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Φυσικά η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε τις σκοτεινές πλευρές της, δεν υπήρξε ούτε θα υπάρξει αγγελικό κράτος στην γη. Νομίζω όμως ότι τα ιστορικά γεγονότα πρέπει να τα εξετάζουμε στις αντικειμενικές τους διαστάσεις πριν αρχίσουμε την ιδεολογική τους ερμηνεία.

      Διαγραφή
  4. Τα ιστορικά γεγονότα μιλούν από μόνα τους....Πίστευε και μη ερεύνα....

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Σχόλια